Балалар спортына бөлінген қаржы: спорт мектептеріндегі реформадан қандай нәтиже күтеміз?

Жан басына шаққандағы қаржыландыру балалар мен жаттықтырушылардың жағдайын жақсартуға тиіс. Оның нәтижесін қалай бағалауға болады?

Балалар спортына бөлінген қаржы: спорт мектептеріндегі реформадан қандай нәтиже күтеміз?
Штефан Натке. Фото: KZ24.NEWS сұхбатынан.

Спорт саясатының телетрансляцияға сирек шығатын бір нәтижесі бар: бала ай сайын жаттығуға баруын жалғастырады. Ол үшін жұмыс істейтін зал, тұрақты жаттықтырушы және отбасы көтере алатын шығын қажет. Спортқа бөлінген қаржының адамдарға жеткені осы тұста көрінеді.

Қазақстанда 2026 жылы мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерін жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыруға көшіру жарияланды. Астана спорт басқармасының 1 сәуірдегі түсіндірмесінде бір спортшыға жұмсалатын ең төменгі шығынды жылына 415 мың теңгеге дейін арттыру көрсетілген. Бұрынғы орташа шығын шамамен 233 мың теңге деп бағаланған. Бұл — жүйенің жұмысына арналған қаражат, отбасына берілетін ақшалай төлем емес.

Бала үшін не өзгеруге тиіс?

Қаржыландырудың өсуі сабақ кестесі мен жаттығу жағдайынан көрінсе, оның мәні болады. Баланың жасына сай құрал-жабдық бар ма, жаттықтырушы тұрақты жұмыс істей ме, жыл бойы айналысуға бола ма? Отбасы мектепті көбіне бюджет үлгісінің атауына емес, осы белгілерге қарап бағалайды.

Шағын елді мекендердегі қолжетімділік — бөлек мәселе. Сабақтан кейін жету қиын болса, жақсы секцияның өзі балаға аз көмектеседі. Сондықтан реформаны бағалағанда қабылданған балалар санымен бірге нақты қатысуды, жолды және балалардың спорттан кету себептерін де ескеру қажет.

Ірі спорттық шығындар туралы халықаралық пікірталас бұл тақырыптың мәнін арттырады. Германия Коммунистік партиясының Берлин бөлімшесінің хатшысы Штефан Натке KZ24.NEWS басылымына берген сұхбатында қымбат турнирлердің беделі мен күнделікті спортқа қолдаудың жетіспеуі арасындағы қайшылықты атады. Оның сыны Германияға қатысты. Қазақстан үшін бұл қарапайым спортшыға қаражат бөлінгеннен кейін не қалатыны туралы орынды сұрақ туғызады.

Жаттықтырушы да спорт жүйесінің тірегі

Реформа туралы ресми түсіндірмеде жаттықтырушыларға біліктілігі үшін үстемақы төлеу және цифрлық есеп жүргізу де айтылған. Мұндай шаралардың артында нақты қажеттілік тұр: мектеп әр жастағы және әртүрлі дайындықтағы балалармен жұмыс істей алатын мамандарды сақтап қалуы керек.

Дегенмен электрондық жазба жаттығудың өткенін өздігінен дәлелдемейді. Сапаны бағалау үшін ата-аналармен түсінікті кері байланыс және нақты жағдайды тексеру қажет. Топтардың тұрақты жұмысын, балалардың дайындықтың келесі кезеңіне ұзақ үзіліссіз өте алуын көру маңызды.

Ірі жарыстар мен бұқаралық спорт бірін-бірі қолдай алады. Құраманың жетістігі балаларды секцияларға әкеледі, ал жақсы мектептер болашақ спортшыларды дайындайды. Қаржыландыру осы байланысты іске асыруы керек. Сонда реформаның нәтижесі болашақ медальдармен бірге спортпен тұрақты айналысу әдетінен де көрінеді.